МАГАЗИН

ТРЕНД ИЛИ ВИСТИНСКИ ПРОБЛЕМ: Зошто глутенот сè повеќе ни пречи?

Глутенот може да му наштети на нашето тело на неколку начини. Најчесто се манифестира на почетокот како замор и пад на енергијата, зголемување на телесната тежина без прекумерен внес на калории и дигестивни тешкотии, но ова се само некои од многуте симптоми.

Зошто на толку многу луѓе наеднаш им пречи глутенот? Од античко време, исхраната на луѓето се заснова на леб и производи од пченица, но денес се повеќе луѓе бараат храна без глутен и има се повеќе полици во продавниците со производи без глутен. Навиките во исхраната во кои доминираат јаглехидратите, особено лебот и пекарските производи, се виновни на прво место. Покрај тоа, пченицата не е она што беше. Имено, пред околу педесетина години, научниците создадоа сој на џуџеста пченица која расте двојно побрзо, дава поголеми приноси и е двојно поиздржлива од традиционалната пченица. Оваа џуџеста пченица најчесто се одгледува денес и има десет пати повеќе глутен и скроб од традиционалната пченица. Се одгледува од комерцијални причини со генетски инженеринг за да биде отпорен на пестициди, штетници и болести. Токму во оваа пченица има уште многу нови, необични протеини од пченица кои можат да ни предизвикаат тешкотии.

 Анализа на производот

Сепак, треба да се забележи дека за избегнувањето на глутен е непотребно. Но, за луѓето со одредени здравствени симптоми, исфрлањето на глутенот од нивната исхрана може да помогне. Диетата без глутен има научна основа да им помогне на заболените од хронична болест – целијачна болест – на кои глутенот им е најголемиот непријател. Нивното тело дури и најмалата трага на глутен ја доживува како опасност, а тоа предизвикува многу бурен имунолошки одговор. Најголемиот проблем е што таквата имунолошка реакција предизвикува оштетување на тенкото црево, што резултира со големи дигестивни проблеми и болки и недостатоци во исхраната во организмот. Доколку не се лекуваат, овие видови на оштетувања на крајот може да се развијат во цревни тумори и да предизвикаат компликации како што се неплодност и остеопороза. Болните од целијакија немаат избор – единственото решение за нив е диетата без глутен. Сепак, повеќето луѓе добро го поднесуваат глутенот и не треба да го исфрлаат од нивната исхрана. Научниците од Европското здружение за педијатриска гастроентерологија, хепатологија и исхрана предупредија дека храната без глутен не треба да се смета за здрава замена за обичната храна, бидејќи тие генерално содржат многу високи количини на масти и шеќер, кои се додаваат за да се подобри вкусот на овие храна откако ќе се отстрани глутенот. Тие го заклучиле ова откако анализирале 654 производи без глутен од 25 различни брендови и ги споредиле со слични производи кои содржат глутен. Се покажа дека производите без глутен имаат значително поголем процент на масти и многу послаб нутритивен состав од оние што содржат глутен, на пример, тие обично имаат до три пати помалку протеини, а имаат и помалку влакна.

Целијачна болест и нетолеранција

Толку многу се зборува за тоа, но дали навистина знаеме доволно за глутенот? Дефиницијата за глутен е дека тоа е леплива еластична протеинска супстанца која се наоѓа во пченицата, јачменот, ‘ржта и спелта. Се состои од два протеини – глутенин и глијадин.

Глијадинот е одговорен за повеќето негативни здравствени ефекти. Оваа леплива материја има својства на емулгатор и стабилизатор, се додава во лекови, индустриска храна, козметика, ароми, зачини, а најмногу се користи во пекарската индустрија бидејќи глутенските протеини даваат еластичност и лепливост на производите од брашно. Додека пак, глутенот се крие во многу други намирници и тоа не само под името глутен, туку под разни имиња и етикети. Од житарките кои содржат глутен, најчесто се консумира пченицата. Кога брашното се меша со вода, глутенските протеини формираат мрежа која има леплива конзистентност. Ова својство налик на лепак го прави тестото еластично и му дава можност на лебот да нарасне кога се пече.

Освен целијачна болест, која е најтешка форма на нетолеранција на глутен и алергија на пченица, има случаи на реакции на глутен во кои не се вклучени ниту автоимуни ниту алергиски механизми. Симптомите се различни и често се совпаѓаат со симптомите на нетолеранција на лактоза и синдром на нервозно дебело црево и обично се дефинираат како чувствителност или нетолеранција на глутен. Општо земено, кога поплаките се јавуваат при конзумирање на глутен, а исчезнуваат при спроведување на диета без глутен, можно е да се работи за нетолеранција доколку се исклучи дијагнозата на целијачна болест. Сепак, тоа не е само глутен, туку и некои други молекули од пченицата (пченица аглутинини и инхибитори на амилаза/трипсин) и храна со висока содржина на ферментирачки јаглехидрати.

Дневник за исхрана

Треба да водите дневник за храна и да запишете што и кога јадете и како се чувствувате, а на луѓето на кои им е дијагностицирана автоимуна болест или имаат симптоми кои можеби укажуваат на целијачна болест, им се препорачува прво да разговараат за ова со својот лекар и да се тестираат за целијачна болест. Најдобрата шанса тестот да биде сигурен е да се изврши додека лицето јаде глутен секој ден. По исфрлањето на глутенот од исхраната, тешко е да се открие целијачна болест, таквите луѓе нема да обрнат внимание на трагите од глутен, што ќе доведе до дополнително уништување на цревата и нови болести. Откако ќе ја исклучите целијачната болест, можете понатаму да ја барате причината за вашите тешкотии. Алергиските тестови се научно докажани тестови кои многу брзо го откриваат хистаминот во телото, кој многу брзо се произведува кај алергиите. Тестовите за нетолеранција, иако не се научно потврдени, се прават од крв, а со нив се мери патолошкото присуство на специфични антитела или се мери реакцијата на белите крвни зрнца.

„Нетолеранцијата на храна не е ниту труење со храна, ниту алергија на храна. Кај алергиите на храна веднаш по консумирањето на одредена храна се јавува брза причинско-последична реакција со јасна клиничка манифестација. Со нетолеранција на храна, нема брза причинско-последична реакција, симптомите може да се појават по неколку часа или денови откако сте консумирале одреден вид храна или состојка на храна. Клиничките манифестации на интолеранција на храна се нејасни и непредвидливи и варираат од личност до личност. Најчести симптоми на нетолеранција на една или повеќе намирници може да бидат гастроинтестинални, дерматолошки, респираторни, невролошки, психолошки и дебелина. Доколку имате некој од симптомите, кои се разликуваат од личност до личност, тогаш се препорачува да се направи тест за нетолеранција на храна“ велат од Институт за јавно здравје „Д-р Андрија Штампар“.

Најчести симптоми

Луѓето кои се чувствителни на глутен може да имаат проблеми поврзани со дигестивниот систем – дијареа, запек, надуеност и слично, со често неспецифични симптоми како што се замор, болки и отоци на зглобовите, промени во расположението, проблеми со концентрацијата, промени во кожата, пецкање, тремор… Денес оваа состојба не може да се потврди со медицински тест, туку се открива со исфрлање на глутенот од исхраната, по што следи намалување на симптомите. Но, првото нешто што треба да направите е да почнете да читате етикети на сè што јадете. Наскоро ќе сфатите дека глутенот, особено пченицата, се додава во многу намирници. Исто така, треба да јадете претежно целосна, органски произведена храна, бидејќи повеќето целосни намирници се природно без глутен. Избегнувајте преработена храна, житарки и житарки кои содржат глутен.

И никогаш не заборавајте дека ознаката „без глутен“ не значи автоматски дека храната е здрава. Треба да се грижите и за скриениот глутен. Глутенот не е само универзална состојка во лебот, колачите и тестенините, туку често е и „тајна“ состојка во вкусовите и адитивите во индустриските супи, сосовите, зачините, слатките, сувомесните производи, одредени алкохолни пијалоци, па дури и го наоѓаме во хигиенски и козметички производи (кармини, пасти за заби, плакнења за уста, шампони, креми) па дури и во лекови. Широко се користи во индустријата како средство за врзување и згуснување и е честа состојка во синџирите за брза храна кои го мешаат со состојки од месо за да ги намалат трошоците. Колку е поевтина храната, толку е поголема веројатноста да содржи глутен.

Leave a comment

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Related Articles

МАГАЗИН

Креативна работилница за средношколци за пишување поезија „Запознавање со поетскиот универзум на Анте Поповски“

Во рам­ки­те на про­е­ктот „По­е­зи­ја во фар­мер­ки“, кој е со­ста­вен дел од...

МАГАЗИН

Дел од најагресивните раси кучиња

Некои раси кучиња се посклони кон агресивно однесување од останатите, па поради...

МАГАЗИН

Истражувања: Некои особини и одлики се наследуваат главно од мајката

Повеќето човечки особини се полигенски, што значи дека тие се одредени со...

МАГАЗИН

Црната боја – признак за привлечност, интелигенција, самодоверба, црвената асоцира на ароганција

Моќта на бојата на облеката што се носи е потврдена со истражување...